Płaskostopie podłużne – co to jest?

Ten rodzaj zniekształcenia stopy charakteryzuje się znacznym spłaszczeniem lub całkowitym zaniknięciem łuku podłużnego, który znajduje się między piętą a palcami. W wyniku tych zmian stopa staje się nadmiernie pochylona do wewnątrz i płaska, przez co całą swoją powierzchnią przylega do podłoża.

Jak zdefiniować płaskostopie podłużne?

Deformacja stopy w postaci płaskostopia podłużnego często objawia się obrzękiem i dolegliwościami bólowymi nie tylko stóp, ale też łydek, kolan i kręgosłupa. Poza tym nacisk  na podłoże częścią stopy do tego nieprzystosowaną skutkuje tworzeniem się bolesnych odcisków na podeszwie stopy, które mogą utrudnić chodzenie. Płaskostopie podłużne, szczególnie nieleczone, może doprowadzić do rozwoju znacznie poważniejszych deformacji, takich jak przewlekłe stany zapalne torebek i więzadeł stopy.

Jakie są metody leczenia płaskostopia podłużnego?

Zahamowanie i cofnięcie deformacji stóp jest możliwe tylko we wczesnych etapach rozwoju schorzenia u dzieci. W przypadku dorosłych osób nie ma takiej możliwości – mogą oni jedynie poprawić kształt łuku stopy i zatrzymać płaskostopie podłużne, aby się nie pogłębiało i nie sprawiało bólu podczas chodzenia.

W tym celu stosuje się odpowiednio dobrane wkładki ortopedyczne na podstawie wyników badania komputerowego stóp. Jednak warto mieć na uwadze, że sama wkładka nie wykona za nas ciężkiej pracy, niezbędnej do poprawy wydolności aparatu mięśniowo-więzadłowego. Dopiero wykwalifikowany fizjoterapeuta może dobrać indywidualny zestaw ćwiczeń wzmacniających mięśnie stopy pod kątem usprawnienia jej prawidłowego ruchu.

Czasem jednak w przypadku zaawansowanych i powodujących silne dolegliwości bólowych deformacji stóp, postępowanie zachowawcze i ćwiczenia mogą okazać się nieskuteczne. Lepszym rozwiązaniem w tej sytuacji wydaje się leczenie operacyjne płaskostopia podłużnego. Wtedy do akcji wkracza doświadczony chirurg stopy, a celem zabiegu jest rekonstrukcja tkanek miękkich lub osteotomia polegająca na zmianie struktury kości.

[MG1]

Palec młotkowaty – objawy

Palec młotkowaty wyróżnia się charakterystycznym zgięciem palca w stawie międzypaliczkowym bliższym na kształt odwróconej litery „V”, gdzie na jego czubku zazwyczaj tworzy się odcisk. We wczesnym etapie deformacja nie stanowi źródła bólu. Jednak z upływem czasu palce młotkowe sztywnieją i powodują dolegliwości bólowe, uniemożliwiając noszenie krytego obuwia. Nieleczone mogą doprowadzić do rozwoju trwałych deformacji w obrębie stopy i innych poważnych uszkodzeń, w tym złamań kości.

Palec młotkowaty – przyczyny

Do powstawania palców młotkowatych często dochodzi z powodu źle dobranego obuwia – za mały rozmiar lub niewłaściwy fason. Gdy buty są zbyt ciasne lub za krótkie, uciskają palce stóp i pchają je do tyłu. Tworzeniu się schorzenia sprzyja także rozwój haluksów, które powodują przesunięcie dużego palca stopy w stronę pozostałych palców, tym samym zmuszając je do wygięcia. Wśród przyczyn palców młotkowatych wymienia się również wady anatomiczne i urazy neurologiczne, np. udar mózgu.

Palec młotkowaty – leczenie

We wczesnej fazie rozwoju choroby lekarz ortopeda może zlecić wykonywanie ćwiczeń, mających na celu poprawę zakresu ruchu w obrębie przykurczowych palców lub polecić noszenie specjalnych ortez i osłon z miękkiego tworzywa, które ochronią okolicę grzbietową stawu międzypaliczkowego. Jednak często, mimo podejmowanych działań, deformacja postępuje i jedynym wyjściem leczenia palca młotkowatego pozostaje zabieg operacyjny.

W trakcie operacji doświadczony chirurg stopy przecina skórę i położone głębiej tkanki miękkie, po czym wycina zajętą chorobą tkankę kostną nasady kości paliczka. W miejscu usuniętej struktury zostaje wprowadzony implant, najczęściej ze stopu niklu z tytanem, który zmienia swój pierwotny kształt pod wpływem temperatury ludzkiego ciała, łącząc fragmenty kostne. Mimo, że wykonana operacja palca młotkowatego jest złożona, samodzielne poruszanie się jest możliwe nawet następnego dnia po zabiegu.

Paluch sztywny u sportowców

Paluch sztywny jest chorobą, która polega na ograniczeniu zgięcia grzbietowego w stawie śródstopno-paliczkowym palucha. W przeciwieństwie do haluksa odchylenie palucha nie występuje, natomiast odczuwalne są dolegliwości bólowe, widoczne obrzęki oraz stany zapalne. Paluch sztywny często dopada osoby, które narażają stopy na nadmierne wygięcia i obciążenia stawów. Najczęściej są to sportowcy – biegacze, piłkarze, a także rugbiści, którzy trenują na sztucznej nawierzchni.

Jakie są przyczyny i objawy palucha sztywnego u sportowców?

Przyczyn palucha sztywnego jest kilka. Mogą to być predyspozycje rodzinne, a także kształt głowy I kości śródstopia – rozwojowi palucha sztywnego sprzyjają trójkątny lub płaski kształt powierzchni stawowej. Najczęściej jednak spowodowany jest urazem, który zaistniał w przeszłości, lub serią mikrourazów, dotyczącą zwłaszcza sportowców. Tego rodzaju kontuzjom sprzyjają twarde, np. sztuczne nawierzchnie oraz nieodpowiednio dobrane obuwie sportowe, słabo stabilizujące stopę.

Schorzenie może objawić się bólem zlokalizowanym u podstaw palucha, który zwiększa się po przeniesieniu masy ciała na chorą nogę, ale również obrzękiem, zaczerwienieniem i podskórnym krwiakiem. Nie należy bagatelizować żadnego dyskomfortu, który towarzyszy sztywności stawu i nie pozwala na pełne zgięcie grzbietowe stopy.

Czy można zapobiec wystąpieniu palucha sztywnego?

Warto jednak pamiętać, że urazom powodującym palucha sztywnego można przeciwdziałać. Dobrym sposobem na prewencję jest częściowe usztywnienie zgięcia grzbietowego i podeszwowego stawu śródstopno-paliczkowego. Pomocne w tym będą: orteza, taping, a także specjalne wkładki wykonane ze sprężystej stali.

Wykrycie pierwszych stadiów palucha sztywnego wiąże się już z zastosowaniem leków przeciwzapalnych oraz zabiegów rehabilitacyjnych, redukujących ból oraz stany zapalne. Nie należy również zapominać o wymianie obuwia, które powinno być elastyczne i obszerne oraz posiadać twardą podeszwę. Bardziej zaawansowane zmiany wymagają leczenia operacyjnego, które można wykonać w Poradni Chorób Stopy. Jego metoda jest dobierana w zależności od stopnia zmian, dolegliwości bólowych oraz aktywności pacjenta.

Zastosowanie metod operacyjnych w leczenie palucha sztywnego

Paluch sztywny jest jedną z najczęstszych chorób zwyrodnieniowych stawów, w tym przypadku stawu śródstopno-paliczkowego, rozwijającą się u osób powyżej 50. roku życia. W jego wyniku powstaje ograniczenie zgięcia grzbietowego stawu, a także ból, obrzęk i stan zapalny w jego okolicy. Paluch sztywny może być przyczyną przeszłego urazu lub kilku mikrourazów, zwłaszcza w przypadku sportowców. Jego istotą są zmiany zwyrodnieniowe, które mogą doprowadzić do powstania wyrośli kostnych (osteofitów) na krawędziach powierzchni stawowych. W bardziej zaawansowanych przypadkach palucha sztywnego konieczne jest zastosowane leczenia operacyjnego.

Leczenie operacyjne przy małych zmianach

Zastosowanie określonej metody operacyjnej jest uzależnione od kilku czynników, m.in. stopnia zaawansowania palucha sztywnego, wieku pacjenta, a także poziomu jego aktywności oraz trybu życia – wymienia specjalista z Poradni Chorób Stopy.

Przy najmniej zaawansowanych zmianach wykorzystuje się oczyszczenie stawu, które polega na usunięciu osteofitów i przerośniętej błony maziowej. W takich przypadkach stosuje się także cheilektomię, podczas której usuwa się fragment grzbietowej części głowy I kości śródstopia wraz z osteofitami, co sprawia, że ból się zmniejsza i poprawia się zakres ruchomości.

Rodzaje osteotomii

Metodą leczenia operacyjnego, którą wykonuje się w przypadkach bardziej zaawansowanych, jest osteotomia. Wyróżniamy jej dwa rodzaje – osteotomię I kości śródstopia oraz osteotomię paliczka podstawnego palucha. Pierwsza polega na skróceniu I kości śródstopia, którego efektem jest rozluźnienie stawu, złagodzenie bólu i poprawa ruchomości. W przypadku drugiej metody wykonuje się wycięcie fragmentu kostnego z grzbietowej części paliczka podstawnego palucha oraz zagięcie paliczka ku górze.

Gdy zmiany są zaawansowane…

W najbardziej zaawansowanych stadiach choroby stosuje się najczęściej artrodezę (usztywnienie) stawu MTP I, podczas której usunięte zostają resztki chrząstki stawowej ze stawu, a następnie paluch oraz I kość śródstopia zostają złączone przy pomocy płytki i wkrętów. W wyniku operacji następuje zrost kostny w obrębie wcześniej występującego stawu, który jest od tej pory sztywny, ale niebolesny. Do innych metod leczenia operacyjnego należy endoprotezoplastyka. W jej trakcie wycina się zniszczony staw i zastępuje go sztucznym.

Podczas leczenia operacyjnego palucha sztywnego wykorzystuje się także implant Cartiva w kształcie walca. Jest on wszczepiany w obrębie głowy I kości śródstopia tak, aby wystawał trochę nad zniszczoną powierzchnię stawową i odpychał od niej paluch. Zaletą metody z wykorzystaniem takiego implantu jest możliwość natychmiastowego obciążania stopy.

Po operacji może wystąpić ból i obrzęk stopy, dlatego zalecane jest jej oszczędzanie przez okres od 3 do 12 tygodni – w zależności od rodzaju wykonanej operacji.

Paluch sztywny to inaczej choroba zwyrodnieniowa stawu śródstopno-paliczkowego palucha. Ma charakter postępujący, co oznacza, że objawy pogłębiają się, jeśli Chory nie będzie pod opieką specjalistów lub nie będzie się stosował do zaleceń lekarzy.

Niewielkie zmiany zazwyczaj nie są bolesne i nie są przyczyną dyskomfortu podczas poruszania się, dlatego Pacjenci zazwyczaj je bagatelizują i nie zgłaszają się po pomoc. To duży błąd, ponieważ wczesne postawienie diagnozy i wdrożenie specjalistycznego leczenia zachowawczego opóźnia lub nawet zapobiega leczeniu chirurgicznemu.

Ból, trudności podczas wykonywania niektórych czynności (np. podczas biegania, chodzenia po schodach i kucania), sztywność stawu śródstopno-paliczkowego palucha i opuchlizna to najczęstsze objawy palucha sztywnego, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie i poruszanie się.

Jeśli objawy nie ustępują, mimo stosowania leczenia zachowawczego, zazwyczaj jedyną skuteczną metodą leczenia, jest leczenie operacyjne, przeprowadzone przez doświadczonych specjalistów. Metody zachowawcze, które polegają na noszeniu odpowiedniego obuwia i wkładek, stosowaniu zabiegów rehabilitacyjnych i zażywaniu leków przeciwbólowych mogą wówczas dać jedynie chwilową ulgę, jednak nie usuną przyczyny bólu i dyskomfortu.

Istnieje wiele metod leczenia chirurgicznego palucha sztywnego. Każdego Pacjenta traktujemy indywidualnie. Wybierając sposób leczenia, bierzemy pod uwagę zarówno wyniki badań dodatkowych, wiek i stopień aktywności Chorego, a także Państwa oczekiwania. Nie boimy się łączyć kilku metod leczenia operacyjnego, ponieważ chcemy osiągnąć jak najlepszy efekt pooperacyjny i zminimalizować okres rehabilitacji po operacji.

Techniki opierające się na oczyszczeniu zdeformowanego stawu, usunięciu wyrośli kostnych oraz odbarczeniu stawu, stosujemy najczęściej u Pacjentów z średnio zaawansowanymi zmianami. Chorym, których zmiany mają charakter zaawansowany, proponujemy artrodezę stawu MTP I, endoprotezoplastykę stawu lub wszczepienie implantu Cartiva.